AYM Başkanı Zühtü Arslan’dan yerel mahkemelerin direnme kararına tepki

featured

AYM Lideri Zühtü Arslan, Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği (AAMB) bünyesindeki Eğitim ve İnsan Kaynakları Geliştirme Merkezi faaliyetleri kapsamında dokuzuncusu düzenlenen Yaz Okulu programında konuştu. Arslan, AYM kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile tüm gerçek ve hükmî bireyler bakımından bağlayıcı olduğunun Anayasa’nın 153. unsurunda açıkça belirtildiğini kaydederek, şunları açıkladı:

AKTİFLİK KARARIN YERİNE GETİRİLMESİNE BAĞLI

“Kuşkusuz kararların bağlayıcı niteliğinin en kıymetli tarafı, kararların gereğinin yerine getirilmesidir. Norm kontrolü ve ferdi müracaat sistemlerinin aktifliği, Anayasa Mahkemesi kararlarına prestij edilmesine ve bu kararların gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. Belirtmek isterim ki 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Tarzları Hakkında Kanun’da, Mahkeme kararlarının bağlayıcı gücü ve ferdî müracaatlara ait kararların uygulanması düzenlenmiştir. Kanun’un 50. hususuna nazaran; Mahkeme ihlal kararı verdiğinde, ihlal ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere de hükmetmelidir.

AİHM KARARINI HATIRLATTI

Anayasa Mahkemesi, kimi kararlarında bu kararı yorumlamış ve uygulamıştır. Mahkeme, uygun masrafıma hükmetmek için birinci olarak ihlalin kaynağını tespit etmesi gerektiğini vurgulamıştır. İhlalin yargı kararlarından kaynaklandığı durumlarda Mahkeme, tekrar yargılama yapılması için kararı ilgili mahkemeye geri göndermektedir. Şahsen kanundan kaynaklanan ihlallerde ise AYM, ihlalin giderilmesi için Meclis’i ilgili kanunda değişiklik yapmaya davet etmektedir. Mahkeme ayrıyeten, ihlalin giderilmesi bağlamında, başvuranlar lehine tazminata da hükmedebilmektedir. Bu bağlamda 6216 sayılı Kanun kararları kıymetli ölçüde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında belirtilen, bir ihlal kararının taşıması gereken nitelikleri yansıtmaktadır. AİHM’in mutlaklaşmış kararlarına uyulmasını düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. hususu uyarınca ihlal kararı ‘Devletin ihlali sona erdirme, müracaatçının mağduriyetini giderme ve misal ihlalleri tedbire yükümlülüğünü ortaya koymaktadır’.

HUKUK GÜVENİRLİĞİNDE KAYGILARI GETİRDİ

Kişisel müracaat sistemini benimseyen birtakım devletlerde de olduğu üzere ihlal kararlarının icra edilmemesi, kaçınılmaz biçimde bu sistemin tesirli bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki kaygıları beraberinde getirmiştir. Birtakım davalarda kararları ihlale yol açan derece mahkemeleri, Anayasa Mahkemesi’nin yargılamanın tekrar yapılması ve ihlalin giderilmesi tarafındaki kararlarının gereğini yerine getirme konusunda isteksiz davranmıştır. Derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulama konusundaki isteksizliği ve direnci, yeni ferdi müracaatlara yol açmıştır. Mahkeme, ihlal kararlarının uygulanmaması sonucunda ilgili hak ve özgürlüklerin bir sefer daha ihlal edildiğini hızla tespit ederek derece mahkemelerini ihlal kararlarını uygulamaları ve tespit edilen ihlalleri gidermeleri konusunda kuvvetli bir lisanla uyarmıştır. Sonuç prestijiyle mahkemeler, Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamıştır.

İŞ BİRLİĞİ VE DİYALOG VURGUSU

AİHM, Anayasa’nın 153. hususuna de atıfta bulunarak, Türkiye’deki kişisel müracaat sisteminin tesirli bir müracaat yolu olduğunu kabul etmiştir. Bu alanda karşılaşılan kimi sıkıntılara karşın ferdî müracaat sisteminin Strazburg Mahkemesi’ne gitmeden evvel tüketilmesi gereken tesirli bir müracaat yolu olarak varlığını sürdürebilmesi için Anayasa Mahkemesi kararlarının ilgili makamlar tarafından uygun halde icra edilmesi gerekmektedir. Rastgele bir hukuk sisteminin aktifliği, genel olarak mahkeme kararlarının, özel olarak ise anayasa mahkemesi/yüksek mahkeme kararlarının gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. Bu da esasen devlet organları ortasında daima bir iş birliği ve diyaloğu gerektirmektedir. Tam da bu nedenle öbür devletlerin yargı kurumlarıyla da samimi bir deneyim alışverişinde bulunarak kararların icrası sorununu ele almalı ve bu konuda sağlam tahliller aramalıyız.

NE OLMUŞTU

Lokal mahkemeler, CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu ve gazeteci Şahin Alpay’a ait AYM’nin verdiği hak ihlali kararlarına direnmişti.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Giriş Yap

Haxgala ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin