Türkiye’nin gölleri alarm veriyor: Korumazsak kuraklık kaçınılmaz

featured

Ayşe Çınar / Ntv.com.tr

Su Siyasetleri Derneği geçen hafta Türkiye’deki göllerde yaşanan kuraklığın boyutunu gözler önüne seren bir rapor yayınladı.

72 sayfalık raporda verilen bilgilere nazaran Türkiye’de bulunan 300’e yakın gölün yüzde 60’ı kurudu.

‘Doğal Göllerimizin ve Sulak Alanlarımızın Durumu ve Acil Tedbir İhtiyacı’ başlıklı raporda Türkiye’nin bir vakitler beşinci büyük tatlı su gölü olan Akşehir Gölü‘nün büsbütün kuruduğu ve Beyşehir Gölü’nün su düzeyinin 26 metreden 6 metreye, Eğirdir Gölü 14 metreden 5 metreye düştüğü belirtildi.

Raporda kuraklık tehlikesinde gelinen nokta, birtakım göllerin yıllara nazaran geçirdikleri değişim gösterilerek anlatıldı. Buna nazaran bu göllerden biri de bilhassa 2009 yılından bu yana bilim insanlarının dikkat çektiği Karataş Gölü. Göller Yöresi’nin değerli sulak alanlarından biri olan Karataş Gölü, o yıllarda uzmanların ‘gölü büsbütün kaybedebiliriz’ ikazlarına karşın bugün gelinen noktada büsbütün kurudu.

Burdur Gölü, Akşehir Gölü, Eber Gölü, Acıgöl’de kuruyan, kuraklıkla savaşan göllerden yalnızca birkaçı… Pekala, Türkiye genelinde kuraklık ne boyutta? Türkiye’nin göllerini kurtarmak için alınması gereken tedbirler neler?

Türkiye Tabiatını Muhafaza Derneği (TTKD) Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici, Türkiye’deki kuraklığın boyutuyla ilgili Ntv.com.tr‘ye açıklamalarda bulundu.

Türkiye’de kuraklığın çok önemli bir düzeye ulaştığını belirten Erol Kesici, son 60 yılda sulak alanların 70’ten fazlasının büsbütün kuruduğunu söyledi.

Kesici, “Bizim ülkemizde en büyük kurumanın görüldüğü alanlar Akdeniz bölgesi, Ege bölgesi, Marmara bölgesi, İç Anadolu bölgesinde çok şiddetli kuraklığı görmekteyiz. Bundan Güneydoğu Anadolu bölgesi de etkilenmekte. Şu an bundan en az etkilenen Doğu Anadolu bölgesi ve Doğu Karadeniz dediğimiz kısımlar” bilgisini verdi.

EN BÜYÜK İKİ SORUN: KİRLİLİK VE TARIM

Kayıtlara nazaran doğal göllerde çok önemli bir su kaybı yaşandığını vurgulayan Kesici, “70’e yakın doğal sulak alanımızın kurumasının yanı sıra bizim en büyük içme suyu kaynağımız olan örneğin Eğirdir Gölü, Beyşehir Gölü üzere tatlı su kaynaklarımızda su kapasitesi yüzde 70’in çok altına düşmüş durumda. Beyşehir Gölü’nün evvelki yıllarda ortalaması 25 metreyken, 3-4 metreye kadar düştü. Tekrar Türkiye’nin en büyük doğal gölü olan Eğirdir Gölü’nün 16 metre olan ortalaması da 3-4 metre civarında” dedi.

Kesici, bu kadar şiddetli kuraklığa neden olan en büyük iki sorunun kirlilik ve tarımda hala kullanılmaya devam eden sulama sistemleri olduğunu söz etti.

Burdur Gölü’nün 1984-2021 yılları ortasındaki 37 yıllık değişimi (Kaynak: Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Kısmı Harita Çiz Yardım Et dersi, 2021).

“KURAKLIĞI EN ŞİDDETLİ YAŞAYAN ÜLKEYİZ”

Su kaybına neden olan problemleri sıralayan Kesici şunları kaydetti:

“Özellikle tatlı su kaynakları süratli bir biçimde kirleniyor. Çok formda kirlenen su kaynakları da birebir süratte kuruuot. Göllerimizin su düzeyi azaldıkça buharlaşma da giderek artıyor. Bu biçimde de çok fazla su kaybı yaşanıyor.

Türkiye ile birebir coğrafik enlemde olan ülkeler ortasında şiddetli kuraklığı en çok, en ağır yaşayan birinci ülke. Bunun nedeni tarımda kullanılan sulama sistemleri. Ne yazık ki bu sulama sistemlerinin kullanımı yüzde 80. Yanlış tarım politikları bunun birinci nedeni. İç Anadolu bölgesi, kurak iklim neslinde. Lakin biz burada evvelden buğday yetiştirirken, buradaki insanları sulu tarıma teşvik ettik.

Bu halde oradaki göllerin neredeyse hepsi kurudu. Kuruyan göllerin yine geri gelmesi kelam konusu değil. Akşehir gölü kuruyalı 13 sene oldu. Bugün Akşehir Gölü diye bir yerden bahsetmek kelam konusu bile değil. Bugün orada artık göle ulaşamıyorsunuz”

Ayrıyeten kuraklıkla birlikte göllerde canlı çeşitliliğinin de yok olmaya başladığını söyleyen Kesici, “Göllerin pak ve verimli olabilmesi için, biyoçeşitliliğinde korunabilmesi lazım. Fakat ne yazık ki şu an göllerimizde balık ve başka su canlıların çeşitliliği de azaldı. Birçoğu istilacı çeşitler nedeniyle yok oldu. Göllerin ömürleri sona erdi. Artık bana nazaran Türkiye’de doğal göl diye bir şey kalmadı” değerlendirmesinde bulundu.

Seyfe Gölü

“ÖNÜMÜZDEKİ YILLARDA BİZİ ÇOK ÖNEMLİ BİR kuraklık BEKLİYOR”

Çabucak tedbir alınmazsa önümüzdeki yıllarda kuraklık felaketinin çok daha önemli boyutlara geleceği konusunda ihtarda bulunan Kesici, “Bizi çok önemli bir kuraklık bekliyor. Önümüzdeki yıllar şu ana kadar aldığımız tedbirlerle çözümlenecek üzere değil. Sulak alanlarınız bol değilse yağmuru beklemeyin. Bütün dünya global ısınmanın zorluğunu yaşıyor. Fakat yanlış tedbirlerle biz bunun tesirlerinin kat kat fazlasını aşıyoruz. Biz artık kuraklık felaketinin merkezindeyiz. Bunu yaşamayı beklemememiz lazım” dedi.

Kuraklığa karşı alınması gereken tedbirlerle ilgili de bilgi veren Kesici, birinci olarak tarımda yeraltından damla sulama sistemine geçilmesinin çok kıymetli olduğunu vurguladı.

“Ülkemizde damla sulama sisteminin kullanımının yüzde 1 seviyelerinde” diyen Kesici, “Biz çok bir halde yeraltı sularını kullanmaya başladık. Göller zati yeraltı kaynaklarıyla beslenmekte. Lakin bu kaynakların da çok sayıda kuyu ve sondajlarla çekilmesi de büyük bir sorun. Doğal gölleri besleyen derelerin ve çayların da önlerine göletler yapılması da en önemli bir sorun.

Eğirdir Gölü

“ÖNLEM ALINIRSA TAHLİLİ VAR”

Bu türlü yapıldığında hem doğal gölün suyu çalınmış oluyor hem de sular parçalanmış oluyor. Sular parçalanınca, suyun akışı engellendiği vakit buharlaşmada artmakta. Bunlar kurumanın hızlanmasına neden oluyor. Bu bahiste uzman birçok bilim insanımız, uzmanımız var. Onların tekliflerini dinlememiz, uyarlarını görmezden gelmememiz gerekiyor” kelamlarını kullandı.

Hakikat tedbirler alınırsa kuraklık tehlikesinden kurtulunabileceğini de kaydeden Kesici, “Mutlak suretle müdafaa ve kullanma unsurları kapsamında tüm göllerimiz, derelerimiz havza bazında tek tek ele alınmalı. Bunların kirletilmemesi gerekiyor. Su kaynaklarının bulunduğu bölgelerin kıyılarında yerleşim olmaması gerekiyor. Kıyılar, su kaynaklarının en güzel, en rahat temizlendiği alanlardır. Yeraltı suları bizim damarlarımız, göllerimiz suyun toplandığı dağıtıldığı alanlar bizim kalbimiz. Biz bunları korumazsak sularımızın kuruması kaçınılmaz. Bu nedenle bizi çok sıkıntı günler bekliyor. Fakat tahlil var. Gerekli tedbirler alındığında önümüzdeki 8-10 yıl içinde bu durum toparlanabilir. Lakin bilimsel bilgilere nazaran davranırsak ve gerekli tedbirleri alırsak bu mümkün olabilir”

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Giriş Yap

Haxgala ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin